Kargı                                                 SarDer

19/04 Çorum ili Kargı ilçesi

                                                                                                                                                 

Kargıdaki Tarihi Eserler ... 

1-  KARGI MERKEZ’DEKİ TARİHİ KALINTI VE ESERLER
Bu konuda Kastamonu Müzesi Müdürü Ahmet Gökoğlu, “Paflagonya”  isimli eserinde şu bilgilere yer vermektedir.
 
ROMA VE BİZANS DÖNEMİ ESERLERİ
a) Ambar Kaya Mezarı:
Kargı’nın 1 saat doğusunda Kızılırmak kenarındaki Köprübaşı Köyü’nde bulunmaktadır. Mezar ırmağın kenarındaki küçük bir kayaya oyulmuştur. Irmak, mezarı ihtiva eden kayayı üç taraftan çevirdiği için mezara çıkmak kolay değildir. Mezarın üç sütunlu bir giriş yeri vardır; duvarları ve tavanı tamamen düzdür. Yuvarlak birer silmeden ibaret olan sütun kaideleri 4,30m dir. Bir bilezik ile kaide silmesiyle bitişen sütunlar, yukarıya doğru bir nispet dairesinde incelerek dört köşe yastık ile başlık tablasına birleşmektedir. Başlıklar zar biçiminde görünüyorsa da dikkat edildiği zaman yukarıya çıktıkça başlıkların hafifçe kalınlaştığı hissedilmektedir.
Giriş yerinde dikdörtgen biçimindeki bir kapıdan geçilerek mezar odasına varılmaktadır. Diğer Paflagonya kaya mezarlarında olduğu gibi bu oda da giriş yeri boşluğunu tamamıyla doldurmamakta; ancak 2.55 m’lik  yerini işgal etmektedir. Duvarları düz, tavanı beşik örtüsü şeklindedir. Arka tarafında bir ölü sediri bulunmaktadır.
Bu mezarda alınlık yoktur. Sütun başlıklarının üstüne gelecek yerde baş taban taklidi 0,4cm’dir. 020cm yükseklikte birbirine paralel bir çift silme vardır ki bu silmeler köşelerde dönerek giriş yerinin yanlarında kaideye kadar inmektedir. Yalnız kaideye yaklaşacak şekilde paralel durum bozularak silmeler birbirinden uzaklaşmaktadır. İşte ağaç mimari takliden baş taban yerini tutacak olan silmelerin üstüne ve alınlık yerine iki tane aslan kabartması yapılmakla beraber bir de insan gövdesi oyulmuştur.
Bu guruptaki aslanlar bir alınlığın içine birbirine bakar durumda oyulmuş oldukları hissini veriyorlarsa da yerinde yapılan etütlerde alınlık olmadığı görülmüştür. Bakana göre soldaki aslanın sağ ön ayağı ilerde sol ön ayağı geridedir. Aslında aynı aslanın sol ayağı ileride sağ ayağı ise geridedir. Bu suretle aslanda durgunluk değil; hareket ifadesi vardır. Kuyruk ucu kıvrıktır. Aslan çok hafif kabartma şeklinde yapıldığı için bugün güç görülebilmektedir. Bakana göre sol taraftaki aslan bilinemeyecek derecede silinmiştir. Aslında hafif kabarma olan bu şeklin ancak sol ön ayağı ile sol arka ayağı ve bir de başı ve kuyruğu hafif görülebilmektedir. Aslanlar buraya gelişi güzel konulmuş değildir. Tamamen insan oymasının yapısına uydurulmuşlardır. Başka bir deyimle insan oyması, aslanların tabiatına uydurulmuştur. Gerçekten aslanların alınlarındaki geriye kaçıklık ortadaki insan oyması yüz ve başının iki taraflarını, başların üstünden geçirilen hat bu oymanın tepesini burunları arasındaki darlık çene ve boynunu, boyunlarının altı ile ayakları ucunda kalan inhina gövdesini, ayakları uçları arasındaki kısım da belini teşkil etmektedir.    
Ortadaki insan oyması tamamen semboliktir. Bu mezarın M.Ö 7.yüzyıl ortalarında Paflogonyalılar tarafından yapıldığı kabul olunabilir.
 
b) Gavur Ambarı :
Bu kaya mezarı Kargı’nın Göl Köyü Başpınar Mahallesi’nin doğusunda küçük bir kayaya oyulmuştur. Mezar odasına 45 cm eni 50 cm boyu olan bir kapıdan girilmektedir. Odanın boyu 1.70 cm, eni 1.60 cm, yüksekliği 110cm’ dir. Yan taraflarında birer ölü sediri vardır. Bu sedirlerin boyları 1.70 cm, enleri 50 cm, yükseklikleri ise 40 cm’dir. Odada işçilik iyi tavanı tolozludur. Mezar bir roma eseridir.
 
c) Kargı’nın Kilise Mevkii’nde Kaya Mezarı :
Bu mezar Kargı’nın 500m güneyinde Mihrihatun Mahallesi’nde bir evin bahçesinde bulunmaktadır. Odanın tavanı düz, kapısı kemerlidir. Yanlarında ve ortalarında olmak üzere üç tane ölü sediri vardır. Sedirler yerden 80 cm yukarıya yapılmıştır.
d) Mora Dağları Kaya Mezarları :
Kargı’nın kuzeyindeki Mora dağları eteklerinde kaya mezarları görülmektedir. Bunlar basit birer oyuktan ibaret olup Bizans Devri’ne aittir.
e) Kargı Pelitözü Kiliseleri :
Bu kilise harabesi Kargı Pelitözü Köyü Fındıklık Bölgesi’nde bulunmaktadır. Binanın haç şeklinde bir planı vardır. Kapıdan yüksek tolozlu bir yolla içeriye girilmektedir. Haç şeklindeki binanın genişliği 8 metredir.
Fındıklık mevkiinin karşı tarafında ve Pelitözü Köyü içinde bir evin bahçesinde de kilise kalıntılarına rastlanmakta ise de bu yapıların önemli kısımları kaybolmuş durumdadır.
Bu yapıların mezar olma ihtimali varsa da bunların birer köy kilisesi olduğu daha kuvvetli bir ihtimaldir.
 
f) Kara Kilise :
Bugünkü Karakise Köyü’nün yamacına kurulduğu Karakise Kayası’nın güney yamacında bulunmaktadır. 50 yıl önce iyi bir durumda iken tahribattan dolayı bugün sadece istinat duvarları vardır.
© 2006 SarDer
Saraçlar Divanı Sosyal Dayanışma ve Kültür Derneği
sarderhaber@gmail.com