| Saraçlar Köyü Web Portalı

Türküler, maniler, oyunlar, örf ve adetler bir yörenin folklorunun en önemli unsurlarıdır. Kargı?mızın da yakın geçmişini araştıracak olursak folklor yönünden ne kadar zengin olduğunu görürüz.

Maniler genellikle kadınlarımızın toplu olarak çalıştıkları zaman söylenir.Bilhassa çeltik otu alırken söylenenleri pek meşhurdur.

Çeltik tarlasında ot alırken, tarla sahibi kaşlarda gezinir bir kolay gelsin demek için. Bu sırada çalışan kadınlardan yaşlıca olanı:

Çayıra çaktım kazık,

Hani yanında azık,

Bize bahşiş vermezsen,

Ağalığına yazık.

diyerek şöyle bir dokundurur, tarla sahibine. Adettendir, tarla sahibi boş gelmez ırgatların yanına. Şeker, lokum helva türünden yiyecekler getirir. Arkasından bir başkası söz alır:

Bahçeden gül yolarım,

Kalbur kalbur bölerim,

Eğer şeker vermezsen,

Çeltiğini yolarım.

Artık tarla sahibi ısrarlara dayanamaz, yanında getirdiği yiyecekleri dağıtır, sigarasını yakar, bele dayanarak kaşa çömelir. Aslında biraz da kimin iyi ot alıp almadığını kontrol etmektir amacı. Sağa sola bakınır gibi yapar, göz ucuyla da ırgatları süzer. Ama kadınlar olayı sezerler, hemen biri söz alır:

Akpınar?ın başına ,

Sabun koydum taşına,

Ne orada duruyon,

??? kel başına.

der. Tarla sahibi uzaklaşmak zorunda kalır. Öğle ezanı okununca mola verilir, yemekler yenir, namazlar kılınır, biraz istirahat edildikten sonra tekrar ot alınmaya başlanır.

Artık ikindi ezanı okunmuş, gün devrilmiştir. Tarla sahibi tarlanın durumunu öğrenmek için tekrar gelir. Omzunda bel, tarlanın dört bir tarafını dolanır. Sabahtan akşama kadar iki büklüm çalışmanın verdiği yorgunlukla ırgatlar arasında sızlanmalar başlamıştır. Tarla sahibi ?Bir çıkım daha çıkalım, yarına kalmasın? der. Kadınlardan biri güçlükle doğrularak elini beline dayar:

Kayalar gölgelendi,

Ağamız öfkelendi,

Öfkelenme be ağa,

Paydos zamanı geldi. der, önlerindeki çıkımı çıkar ve işi bırakırlar.

Maniler tarlada çalışırken söylenildiği gibi evlerde yapılan toplantılarda da söylenir. Ekmek açan, ekmek pişiren, yayık çalkayan, dibek döğen, çıkrık eğiren kızlar bir araya gelince hep birlikte karşılıklı mani söylerler. Herkes işiyle meşgul olurken, birinin bir yerlerden başlaması gerekir; Yayık çalkayan kız:(Elini beline dayar)?Haydin kızlar... Ölü toprağı mı serpildi üzerinize? Canlanın biraz?

Ata binen ağadır

Atın yönü dağadır

Ne orada duruyon

Bu maniler sanadır

diyerek maniyi ortaya söyler.

Çıkrık eğiren kız: Başkasına seslendim

O bana ses vermiyo

Yayık yaymayı bilmez

Kendine süs veriyo

diyerek cevap verir.Ortalık kızışmaya başlamıştır.

Ekmek açan kız-1: Kimden öğrendin gülüm

Sen ekmeği yapmayı

Anandan öğren de gel

Kızım sac kapamayı

Ekmek pişiren kız: Odun vurdum ocağa

Bıdağından yanmıyo

Ne kadar kibar olsan

Seni madam almıyo

Ekmek açan kız-2: Bugün suratın eğri

Niçin yüzün gülmüyo

Bakın çehresiz kıza

Çıkrığı bilemiyo

Çıkrık eğiren kız: Su gelir akmayınan

Kenarın yıkmayınan

Çirkin güzelleşir mi

Çok altun takmayınan

Mani Atışmaları

Yayık çalkayan kız: Kızım kimden öğrendin

Sen kendini övmeyi

Daha öğrenmemişsin

Sen o dibek dövmeyi

Dibek döğen kız: Sana diyorum sana

Sen de dön bir bak bana

Kız kaşların pek çirkin

Bir aynaya baksana

Ekmek açan kız-1: Pilav pişirdim pilav

Gel yede bak aş gibi

Gözlerin güzel ama

Birazcık şaşı gibi

Dut Pekmez Yapan Kadın

Ekmek pişiren kız: Okula gidemiyon

Gülmeyi bilemiyon

Saçın çok güzel ama

Örmeyi bilemiyon

Dibek döğen kız: Leblebi koydum tasa

Aldı beni bir husa

Kendine süs veriyo

Halbuki boyu kısa

Ekmek açan kız-2: Suları akışmıyo

Yüzüne bakışmıyo

Hiç giyme sen elbise

Boyuna yakışmıyo

Ekmek açan kız-1: Tavanlarda gezemez

Kiremidi ezemez

Toplamış bamiyeyi

İğneyinen dizemez

Ekmek açan kız-2: Kalk gidelim mantara

Saçlarını yan tara

Şişmanlamışsın yavrum

Şehirde dura dura

Dibek döğen kız: Manileri atarım

Yüreğini yakarım

Eski çarık ipini

Boğazına takarım

Çıkrık eğiren kız: Manileri atarsın

Yüreğimi yakarsın

Ben sana ne yaptım

Öyle yan yan bakarsın

Yayıkçı çalkayan kız:Ava gidersin ava

Tüfeğe koy saçmayı

Anandan öğren de gel

Kız sen ekmek açmayı

Bu atışmalar böyle sürer gider. Herkes eteğindeki taşı döker. İş bitmeye yakın sonucun tatlıya bağlanması gerekir.

Hep birlikte: Elif dedim be dedim

Elmayı soy, ye dedim

Darılmayasın kardaş

Ben sana şaka dedim.

denir. Manilerin son iki mısrası iki defa söylenir.

A GIZIM:

A gızım gızım gel iki gözüm

Seni Ali istiyomuş veyin mi gızım

Oğlan......... varumun gızım

Ay anam anam ben vaman ona

Onun gözel nışanlusu va gıyaman ona

Oğlan ........ gıyaman ona

A gızım gızım gel iki gözüm

Seni Ahmet istiyomuş veyin mi gızım

Oğlan .... varumun gızım.

Ay anam anam ben vaman ona

Onun iki garısı varımış ben vaman ona

Oğlan.... ben vaman ona

A gızım gızım gel iki gözüm

Seni Osman istiyomuş veyin mi gızım

Oğlan veyin mi gızım

Ay anam anam ben vaman ona

O her akşam ırakı içiyomuş ben vaman ona

Oğlan......... ben vaman ona

A gızım gızım gel iki gözüm

Seni Memet istiyomuş veyin mi gızım

Oğlan ........varumun gızım

Ay anam anam ben varun ona

Onun bubası zenginimiş ben varun ona

Oğlan............... ben varun ona

El el üstüne gol gol üstüne

Boydan aşağı altun etsin can baş üstüne

Oğlan can baş üstüne.

?A gızım? türküsü söylenirken, kadınlı erkekli gruplar toplanırlar. Karşılıklı dizilirler. Türküyü söylerken de sağa sola yaylanırlar. Bu türkünün sonu yoktur. Orada bulunan erkeklerin tamamının ismi türküde geçer, bilinen meslek grupları söylenir. Mesela, ?seni ormancı istiyomuş, veya seni subay istiyomuş varumun(varır mısın) gızım? şeklinde. Kızın gönlü varsa ?saray gibi ev? veya ? boydan aşağı altın? isteyip, varacağını söyler. Gönlü yoksa ona göre mazeret uydurup varmayacağını söyler. Bu şekilde saatlerce sürer. Eskiden bir yerde ?a gızım? oynanınca Kargı?nın her tarafından duyulur, duyanlar da koşa koşa gelirlermiş.

BİRDİR BİR

70 yaşının üzerindekiler anlatıyor. Kadınlı erkekli gruplar toplanıp uzun sokakta (şimdiki Boyacılar Caddesi) birdirbir oynarlarmış. Bazen bu oyun Hamam Sokağı?ndan geçerek çayıra kadar sürermiş. Katılanların tamamı çayırda toplandıktan sonra sohbet ederek geri gelirlermiş. Bazen de, doğuda ?Zeynep Kadın Suyu?na, batıda Kanlıtaş?a kadar gidip gelinirmiş. Kadın erkek karışık bir şekilde, hem de gece vakti böyle bir oyun oynarken ?Aklınıza bir şey gelmez miydi veya art niyetli düşünenler olmaz mıydı?? diye sorduğumuzda, herkesten aynı cevabı aldık. ?Kesinlikle kimsenin aklına böyle bir şey gelmezdi? dediler.

YORUM GÖNDERYORUM GÖNDER

Adınız Soyadınız	:
Mesajınız	:	Not : Lütfen küçük harf kullanınız. Maksimum 500 karakter Önemli Not : Gönderilen mesajlar sistem tarafından kayıt altına alınmakta olup site yöneticileri tarafından görülmektedir. Lütfen bu hususa dikkat edelim ve başkalarını rahatsız edici mesajlar göndermeyelim.

Sayfa Üretim süresi :0,0195

Sarder

Saraçlar Köyü Web Portalı http://www.sarder.com.tr

Tam Ekran